“สมุนไพรไทย” ยามหัศจรรย์ของคนไทย

 

“สมุนไพรไทย” ยามหัศจรรย์ของคนไทย

สมุนไพร ยาแก้บิด ท้องเดิน และโรคกระเพาะอาหาร

1.กระทงลาย 

ชื่ออื่น กระทุงลาย โชด นางแตก มะแตก มะแตกเครือ มักแตก

ลักษณะ ไม้เถารอเลื้อย เนื้อแข็ง ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรีหรือรูปวงรีแกมขอบขนาน กว้าง 2.5-4 ซม. ยาว 6-8 ซม. ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีเขียว ผลแห้ง แตกได้ รูปทรงกลมหรือรูปไข่ เมล็ดมีเยื่อสีน้ำตาลแดง

ประโยชน์ทางสมุนไพร รากใช้เป็นยาแก้ไข้ แก้ไข้มาลาเรีย ใบรักษาโรคบิด  แก่นรักษาวัณโรค ผลแก้ลมจุกเสียด บํารุงโลหิต เมล็ดพอกหรือรับประทานรักษาโรคปวดตามข้อ กล้ามเนื้อและอัมพาต น้ำมันในเมล็ดรักษาโรคเหน็บชาและเป็นยาขับเหงื่อ

 

  1. โกฐจุฬาลัมพา

ลักษณะ ไม้ล้มลุก สูงได้ถึง 1.5 เมตร รากมีกลิ่นหอม ใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปไข่หรือรูปใบหอก ขอบหยักเว้า ลึกเป็นพู ดอกช่อ แยกแขนง ประกอบด้วยช่อย่อยเป็นกระจุกกลม ขนาดเล็กออกที่ซอกใบหรือปลายกิ่งมีชั้นใบประดับ กลีบดอกสีเหลืองอ่อน ผลแห้ง ไม่แตกเมล็ด รูปขอบขนานหรือรูปไข่ ผิวเกลี้ยง

ประโยชน์ทางสมุนไพร ใบและช่อดอกแห้งใช้แก้ไข้ที่มีผื่น เช่น หัด อีสุกอีใส แก้ไอ

  1. ไข่เน่า

ชื่ออื่น ขี้เห็น คมขวาน ฝรั่ง

ลักษณะ ไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูง 10-25 เมตร ใบประกอบแบบ นิ้วมือเรียงตรงข้าม ใบย่อย 3-5 ใบ รูปไข่กลับแกมวงรี หรือรูปใบหอกกลับ กว้าง 4-6 ซม. ยาว 10-13 ซม. ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีม่วงอ่อน เชื่อมติดกันเป็นหลอดกว้าง มีขนละเอียด ผลเป็นผลสด รูปไข่หรือรูปไข่กลับ เมื่อสุกมีสีม่วงดํา

ประโยชน์ทางสมุนไพร เปลือก ต้น ราก เป็นยาเจริญอาหาร แก้เด็กถ่ายเป็นฟอง แก้บิด แก้ไข้ แก้ตานขโมย แก้ท้องเสีย

  1. ฆ้องสามย่าน

ชื่ออื่น เถาไฟ ฮอมแฮม

ลักษณะ ไม้ล้มลุก ลําต้นตั้งตรง สูงได้ถึง 1 เมตร ลําต้นและใบฉ่ำน้ำ ใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม มีหลายรูปร่าง ใบบริเวณกลางลําต้นเว้าเป็นแฉกลึกดูคล้ายเป็นใบประกอบ ใบบริเวณโคนต้นไม่เว้าหรือเว้าเป็นแฉกตื้นๆ ใบทั้งสองแบบสีเขียวอ่อน อาจมีสีม่วงแซม ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยจํานวนมาก กลีบดอกสีเหลืองเชื่อมติดกันเป็นหลอด ผลแห้ง แตกตะเข็บเดียว รูปไข่แกมขอบขนาน

ประโยชน์ทางสมุนไพร น้ำคั้นจากใบใช้รับประทานแก้ท้องร่วง ใช้ใบเป็นยาเย็น ดับพิษร้อนภายใน ตําพอกแก้พิษอักเสบ ปวด บวม รักษาแผล ฝีห้ามเลือด พิษตะขาบ แมงป่อง ตากแดดให้แห้ง บดเป็นผงทาลิ้นเด็กอ แก้ละอองซาง

  1. เปล้าน้อย

ลักษณะ ไม้พุ่ม หรือไม้ยืนต้น สูง 1-4 เมตร ผลัดใบ ใบเดี่ยวเรียงสลับรูปใบหอกกลับ กว้าง 4-6 ซม. ยาว 10-15 ซม. ดอกช่อออกที่ซอกใบบริเวณปลายกิ่ง ดอกช่อย่อยขนาดเล็ก แยกเพศ อยู่ในช่อเดียวกัน กลีบดอก สีนวล ผลแห้ง แตกได้ มี 3 พู

ประโยชน์ทางสมุนไพร เปลือก ใบรักษาโรคท้องเสีย บํารุงโลหิตประจําเดือน ใบเปล้าน้อยที่ปลูกในประเทศไทยมีสาร Plaunotol ซึ่งมีฤทธิ์ สมานแผลในกระเพาะอาหารดีมาก แต่ต้องสกัดและทําเป็นยาเม็ด ปัจจุบัน บริษัทยาจากประเทศญี่ปุ่นจดสิทธิบัตรการผลิตจําหน่ายทั่วโลก นับเป็นมูลค่าหลายพันล้านบาทต่อปี นับเป็นกรณีตัวอย่างของการสูญเสียอันยิ่งใหญ่ของคนไทย

สมุนไพรช่วยแก้ริดสีดวงทวาร

  1. กันเกรา                                                   

ชื่ออื่น ตําเสา ทําเสา มันปลา

ลักษณะ ไม้ยืนต้น สูง 10-15 เมตร ใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม รูปวงรี กว้าง 4-6 ซม. ยาว 8-12 ซม. แผ่นใบบางแต่เหนียว ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง และซอกใบตอนปลายกิ่ง เมื่อเริ่มบาน กลีบดอกสีขาว ต่อมาเปลี่ยนเป็นสี เหลือง กลิ่นหอม ผลเป็นผลสด รูปทรงกลม สีแดง

ประโยชน์ทางสมุนไพร ใบใช้บํารุงธาตุ แก้ไข้จับสั่น แก้หืด และรักษา โรคผิวหนังพุพอง

  1. ข่อย

ชื่ออื่น กักไม้ฝอย ส้มพอ

ลักษณะ ไม้ยืนต้น มีน้ำยางขาว สูง 5-15 เมตร ใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปไข่แกมขอบขนาน รูปวงรี หรือรูปไข่กลับ กว้าง 2-4 ซม. ยาว 4-8 ซม. ผิวใบสากคาย ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ แยกเพศอยู่คนละต้น ช่อดอกตัวผู้เป็นช่อกลม ช่อดอกตัวเมียออกเป็นกระจุกมี 2-4 ดอกย่อย กลีบดอกสีเหลือง ผลสด รูปไข่ เมื่อสุกสีเหลือง

ประโยชน์ทางสมุนไพร เปลือกต้นแก้โรคผิวหนัง รักษาแผล หุงเป็นน้ำมันทารักษาริดสีดวงทวาร รักษารํามะนาด แก้ท้องร่วง เมล็ดผสมกับหัวแห้วหมู เปลือกทิ้งถ่อน เปลือกตะโกนา ผลพริกไทยแห้ง และเถาบอระเพ็ดดองเหล้าหรือต้มน้ำดื่ม เป็นยาอายุวัฒนะ

  1. พญาไร้ใบ

ชื่ออื่น เคียะจีน พญาร้อยใบ เคียะเทียน

ลักษณะ ไม้ยืนต้น ขนาดเล็กสูง 4-7 เมตร ไม่มีหนาม มีน้ำยางสีขาวมาก อวบน้ำ แตกกิ่งก้านสาขามากกิ่ง รูปทรงกระบอก สีเขียว เกลี้ยง ใบเดี่ยว ออกเฉพาะที่ข้อส่วนปลายยอด ลดรูปเป็นแผ่นขนาดเล็ก ร่วงง่าย ดอก ช่อออกเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง ใบประดับสีเหลืองอ่อน ดอกตัวผู้และตัวเมียไม่มีกลีบดอกอยู่ในช่อเดียวกัน ผลแห้ง แตกได้

ประโยชน์ทางสมุนไพร ยางพญาไร้ใบจัดเป็นพืชมีพิษ เมื่อสัมผัสกับน้ำยางขาวจากต้นจะทําให้ผิวหนังอักเสบ บวมเป็นผื่นแดง หากเข้าตาอาจทําให้ตาบอด ใช้ยางขาวแต้มกัดหูด หัวริดสีดวงทวาร ในยางขาวมีสาร 4 Deoxyphorbol และอนุพันธ์ ซึ่งมีฤทธิ์ระคายเคืองอย่างแรง และเป็นสารร่วมก่อมะเร็ง จึงควรระวังในการใช้

  1. เพชรสังมาต

ชื่ออื่น ขั่นข้อ สันชะควด สามร้อยต่อ

ลักษณะ ไม้เลื้อย ลําต้นรูปสี่เหลี่ยมเป็นครีบ ผิวเรียบ มีรอยคอบริเวณข้อ ใบเดี่ยว ออกข้อละ 1 ใบ บริเวณปลายเถาตรงข้ามใบมือเกาะรูปสามเหลี่ยมหรือรูปไข่ กว้าง 3-8 ซม. ยาว 4-10 ซม. ขอบใบหยักมน เนื้อใบค่อนข้างหนา ดอกช่อ ออกตรงข้ามใบ ดอกย่อยขนาดเล็ก กลีบดอกด้านนอกสีเขียวแกมเหลือง โคนกลีบมีแถบสีแดง กลีบด้านในสีขาวแกมเขา ผลเป็นผลสด รูปกลม

ประโยชน์ทางสมุนไพร เถาใช้เถาสดกินแก้ริดสีดวงทวาร วันละ 1 ปล้องจนครบ 3 วัน โดยหั่นบาง ๆ ใช้เนื้อมะขามเปียกหรือเนื้อกล้วยสุกหุ้มกลืนทั้งหมด เพราะในเถาสดมีผลึกแคลเซียมออกซาเลตมาก อาจทําให้คันคอ